یک کلمه، یک مقام؛ ظرافت عارفانه آیت الله العظمی جوادی آملی در نماز امام شهید

خبرگزاری حوزه | یک ظرافت بسیار لطیف در نماز امروز آیت‌الله جوادی آملی بود؛ ایشان فرمودند: "نَزَلَ عِندَک"، نه "نَزَلَ بِک".

در عربی، "نَزَلَ بِک" یعنی کسی با فقر و نیاز، به درگاه خدا پناه آورده و مهمان رحمت او شده است. بار نیاز و حاجت خود را پیش او زمین گذاشت و میهمان او شد در حالی که خودش هیچ چیز ندارد و کاملاً محتاج و بی‌چیز است.
در نماز میت معمولی، می‌گوییم "نزل بک"؛ یعنی این بنده‌ی تو دست‌خالی و با کوله‌باری از نیاز به درگاه تو پناه آورده است.

اما "نَزَلَ عِندَک" معنای بلندتری دارد؛ یعنی به مقام قرب و حضور نزد خدا رسیده است. تعبیر "عِنْد" (نزدِ) در ادبیات قرآن و عرفان، نشان‌دهنده‌ی جایگاه ویژه، تقرب، و محرمیت است.

همان‌طور که قرآن درباره شهدا می‌فرماید: "أَحْیَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ" (زنده‌اند و نزد پروردگارشان روزی می‌خورند) یا در توصیف متقین می‌فرماید: "فِی مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِیکٍ مُقْتَدِرٍ" (در جایگاهی راستین، نزد پادشاهی توانا).

بنابراین "عِندَک" یادآور تعبیر قرآنی "عِندَ رَبِّهِم یُرزَقون" است؛ همان جایگاه ویژه‌ای که برای شهدا بیان شده.

پس تفاوت این دو تعبیر، فقط تفاوت لفظی نیست؛ تفاوت "پناه‌آوردن به خدا" با "قرار گرفتن در جوار قرب الهی" است. وقتی حضرت آیت‌الله جوادی آملی (که خود مفسر قرآن و عارف هستند) تعبیر "نَزَلَ عِنْدَکَ" را به کار می‌برند، فراتر از یک میهمان عادی محتاج، به "مقام عندیت" (مقام قرب خاص و حضور در محضر الهی) اشاره می‌کنند.

یعنی این شهید، دیگر فقط یک مسافر دست‌خالی نیست که به تو پناه آورده باشد، بلکه او به مقام "عند ربهم" رسیده و مستقیماً وارد حریم قرب و ضیافت خاص تو شده است.

حضرت آیت‌الله جوادی آملی، چه حسن ختام عارفانه و دقیق و متناسبی با مقام رهبر شهید سالک و مجاهدمان رقم زدند.

معصومه حسن‌زاده